Sicrhawyd arbedion a rheolwyd risgiau i sicrhau cyflawni ar amser, ond nid yw Llywodraeth Cymru wedi arbed cymaint â'r disgwyl ac mae lle i wella'r broses o olrhain costau a buddion.

Yn 2017, penderfynodd Llywodraeth Cymru symud oddi wrth fodel TGCh ar gontract allanol i fodel cyrchu mewnol i raddau helaeth, gan ddechrau ym mis Ionawr 2019. Roedd yr achos busnes i gyrchu TGCh yn fewnol yn gynhwysfawr ac yn nodi amcanion clir, gyda chymysgedd o fuddion ariannol a rhai heb fod yn ariannol.

Er mwyn helpu i gyflawni'r newid hwn, ymchwiliodd Llywodraeth Cymru anghenion ei staff, dysgu gan sefydliadau eraill a siarad â Gwasanaeth Digidol Llywodraeth y DU i gael cyngor.

Roedd arbedion yn rhan sylfaenol o'r achos busnes i ddod  â gwasanaethau TGCh yn fewnol. Arbedwyd oddeutu £4.9 miliwn yn 2019-20, ond nid yr £8.1 miliwn llawn a ragwelwyd. Roedd y diffyg hwn yn bennaf oherwydd costau meddalwedd cynyddol a chostau ychwanegol i gontractwyr o ganlyniad i swyddi heb eu llenwi.

Yn ogystal ag arbedion, bu cyflwyno 6,000 o liniaduron newydd erbyn diwedd 2019 yn hollbwysig i helpu staff i weithio gartref yn ystod pandemig COVID-19. Cyfrannodd hyn at ostyngiad o £23,000 mewn costau teithio yn 2019-20, a disgwylir gostyngiadau llawer mwy yn 2020-21. Roedd buddion eraill nad oeddynt yn rhai ariannol yn cynnwys lleihau allyriadau carbon drwy lai o argraffu a chau canolfan ddata.

Mae nifer y digwyddiadau TGCh difrifol wedi gostwng yn raddol ers trosglwyddo i wasanaeth mewnol, ac mae boddhad defnyddwyr â gwasanaethau TGCh wedi gwella. Fodd bynnag, bu gostyngiad ym mherfformiad desg gwasanaeth TGCh, sydd yn fwyaf tebygol oherwydd diffyg staff.

Mae'r argymhellion yn canolbwyntio ar wella'r broses o olrhain buddion a chostau, diweddaru'r dangosyddion perfformiad ar gyfer gwasanaethau TGCh, ac ailedrych ar lefelau staffio er mwyn sicrhau bod buddion llawn y newid hwn yn cael eu gwireddu.

Nodiadau i Olygyddion:

• Mae'r adroddiad hwn yn canolbwyntio ar gyrchu gwasanaeth TGCh Llywodraeth Cymru yn fewnol ar ôl blynyddoedd o ddarparu drwy gontract allanol.
• Roedd cyfanswm gwariant Llywodraeth Cymru ar wasanaethau TGCh yn £13.9 miliwn yn 2019-20 ac roedd y gyllideb ar gyfer y prosiect cyrchu mewnol yn £12.7 miliwn dros ddwy flynedd. Cynlluniwyd £8.1 miliwn o arbedion yn 2019-20, ond £4.9 miliwn o arbedion yn unig a gyflawnwyd.
• Rhestrir ffeithiau allweddol, amserlen a'n hargymhellion ar dudalennau 7-11.
• Mae costau disgwyliedig TGCh a’r gwir gostau ar dudalen 33.
• Rhestrir crynodeb o'r cynnydd o ran cyflawni buddion nad ydynt yn rhai ariannol ar dudalennau 36-37.
• Yr Archwilydd Cyffredinol yw archwilydd allanol statudol annibynnol y sector cyhoeddus datganoledig yng Nghymru. Ef sy'n gyfrifol am yr archwiliad blynyddol o'r mwyafrif o'r arian cyhoeddus sy'n cael ei wario yng Nghymru, gan gynnwys yr £20 biliwn o gyllid y pleidleisir arno yn flynyddol gan Senedd Cymru. Caiff elfennau o'r cyllid hwn eu trosglwyddo gan Lywodraeth Cymru i'r GIG yng Nghymru (dros £8 biliwn) ac i lywodraeth leol (dros £4 biliwn).
• Mae annibyniaeth archwilio yr Archwilydd Cyffredinol yn hollbwysig. Fe'i penodir gan y Frenhines, ac nid yw ei waith archwilio yn ddarostyngedig i gyfarwyddyd na rheolaeth gan Senedd Cymru na'r llywodraeth.
• Mae Swyddfa Archwilio Cymru yn gorff corfforaethol sy'n cynnwys Bwrdd statudol â naw aelod sy'n cyflogi staff ac sy'n darparu adnoddau eraill i'r Archwilydd Cyffredinol, ac ef hefyd yn Prif Weithredwr a Swyddog Cyfrifyddu y Bwrdd. Mae'r Bwrdd yn monitro ac yn cynghori'r Archwilydd Cyffredinol ynghylch y modd yr arferir ei swyddogaethau.
• Archwilio Cymru yw enw ambarél Archwilydd Cyffredinol Cymru a Swyddfa Archwilio Cymru. Mae Archwilio Cymru yn nod masnach cofrestredig, ond nid yw'n endid cyfreithiol ynddo'i hun.