Mae gwasanaethau y tu allan i oriau o dan straen

12 Gorff 2018 - 12:30yb

Mae problemau staffio a lefelau morâl isel yn rhoi gwasanaethau dan straen, er bod cleifion yn ymddangos fel pe baent yn fodlon â’r gwasanaethau y maent yn eu derbyn ar y cyfan.

Mae gwasanaethau y tu allan i oriau yn darparu gofal sylfaenol brys pan fydd meddygfeydd ar gau. Maent yn rhan o gyfundrefn gofal brys ehangach sy’n cynnwys Adrannau Damweiniau ac Achosion Brys, Galw Iechyd a’r gwasanaeth 111 sydd ar ddod.

Dengys yr adroddiad fod gwasanaethau y tu allan i oriau o dan gryn straen, er gwaethaf yr adborth cadarnhaol a geir gan gleifion. Mae lefelau isel o forâl ymhlith y staff ac anawsterau wrth lenwi sifftiau yn bygwth cadernid gwasanaethau yn sawl rhan o Gymru, ac mae angen ymateb mwy cynaliadwy i’r heriau hyn.

Canfu’r adroddiad nad oedd safonau Cenedlaethol ar brydlondeb yn cael eu bodloni a bod angen gwella’r wybodaeth a ddarperir i gleifion ynghylch sut i gysylltu â gwasanaethau. Ceir diffyg gwybodaeth hefyd am ansawdd a pherfformiad gwasanaethau, ac mae hynny’n amharu ar drefniadau i’w rheoli’n effeithiol ar raddfa leol a chenedlaethol.

Fel arfer, bydd gwasanaethau y tu allan i oriau yn cael eu cynllunio ar wahân i wasanaethau eraill, er eu bod yn rhan o gyfundrefn gofal brys ehangach. Gallai’r gwasanaeth ffôn 111 newydd fod o gymorth i ddatrys rhai problemau’n gysylltiedig ag integreiddio, ond ni fydd yn datrys pob problem.

Mae llawer o’r heriau a nodir yn yr adroddiad yn bodoli ers tro, gan awgrymu bod angen ymagwedd fwy egnïol a hirdymor yn lleol a chenedlaethol er mwyn creu sylfaen gadarnach ar gyfer gwasanaethau y tu allan i oriau. Mae’n rhaid i hyn gynnwys adolygiad o’r hyn sydd angen ei fuddsoddi mewn gwasanaethau gan fod cyllid gan Lywodraeth Cymru wedi gostwng mewn termau real yn y blynyddoedd diwethaf.

Mae’r adroddiad yn cyflwyno wyth argymhelliad i helpu gwasanaethau y tu allan i oriau, sy’n cynnwys:

  • Safoni gwybodaeth i gleifion ar wefannau’r GIG a llinellau ffôn meddygfeydd;
  • Gwneud mwy i sicrhau bod gwasanaethau y tu allan i oriau yn fannau gwaith deniadol;
  • Datblygu cynllun cenedlaethol ar gyfer y gweithlu er mwyn ymdrin â phroblemau staffio; a
  • Gwneud mwy o i ledaenu ac annog arferion mwy arloesol.

Ychwanegodd Huw Vaughan-Thomas, yr Archwilydd Cyffredinol: “Mae’r adroddiad hwn yn tynnu sylw at yr angen i gryfhau gwasanaethau y tu allan i oriau ar frys. Mae angen ymdrin â heriau sy’n bodoli ers tro yn gysylltiedig â’r gweithlu ac mae angen darparu gwybodaeth well i gleifion ynghylch sut i gysylltu â gwasanaethau. Mae angen i Lywodraeth Cymru a’r byrddau iechyd gydweithio i weithredu fy argymhellion a datblygu gwelliannau cynaliadwy i’r gwasanaethau hanfodol hyn.