Mae cyrff lywodraeth leol yn parhau i wynebu heriau wrth baratoi a gwella cyfrifon blynyddol prydlon

9 Maw 2017 - 9:00yb

Er bod ansawdd paratoi cyfrifon wedi gwella o gymharu â'r llynedd, mae sefydliadau'n parhau i wynebu heriau wrth baratoi cyfrifon cywir yn gynharach a rheoli cyfyngiadau cyllideb

Gwnaeth cyrff llywodraeth leol Cymru wella ansawdd eu cyfrifon blynyddol cyn archwilio ar gyfer 2015-16, ond maent yn dal i wynebu heriau yn y tymor canolig i wella a pharatoi eu cyfrifon i fodloni terfynau amser statudol cynharach. Mae hyn yn ôl adroddiad a ryddhawyd heddiw gan Archwilydd Cyffredinol Cymru.

Mae’r adroddiad, Datganiadau Ariannol Llywodraeth Leol 2015-16, yn nodi gwelliant ers 2014-15 o ran ansawdd cyfrifon blynyddol cyrff llywodraeth leol. Fodd bynnag, bydd heriau gan gynnwys cyflwyno terfynau adrodd cynharach yn raddol, caledi parhaus a modelau o ddarparu gwasanaeth sy'n newid i gyd yn effeithio ar ansawdd a rheolaeth trefniadau cyfrifyddu ar draws y sector.

Mae pwysau ariannol a newidiadau o ran modelau darparu gwasanaeth yn arwain at fwy o bwyslais ar gydweithredu. Mae'r adroddiad yn tynnu sylw at rai o’r anawsterau sy'n gysylltiedig â rhoi cyfrif am gydweithredu a'r effaith mae hyn yn ei chael ar baratoi cyfrifon o ansawdd da. Gall mesurau caledi parhaus arwain at leihau gallu ac adnoddau timau cyllid hefyd, gan ychwanegu at bwysau paratoi adroddiadau blynyddol cywir a phrydlon.

Mewn ymateb i ostyngiadau o ran gwariant cyllid llywodraeth ganolog ar draws y sector, mae gwariant ar wasanaethau wedi lleihau ond ar yr un pryd mae lefelau cronfeydd ariannol wrth gefn wedi parhau i gynyddu. Mae angen i gyrff llywodraeth leol arfarnu'n feirniadol eu prosesau o gadw a defnyddio cronfeydd wrth gefn a sicrhau eu bod yn cael eu cynnwys yn y cynlluniau ariannol a darparu gwasanaethau mewn ffordd sy'n eu galluogi i fyw o fewn eu modd ariannol yn y dyfodol.

Bydd yr amserlen sy'n newid o derfynau amser cyfrifon rhwng nawr a 2020-21 yn cyflwyno heriau i gyrff llywodraeth leol a'u harchwilwyr. Bydd angen i'r ddau barti weithio'n agos gyda'i gilydd i gyflawni'r terfynau amser cynharach. Fodd bynnag, mae'r adroddiad yn nodi y gallai cau datganiadau ariannol yn gynharach arwain at nifer o fuddiannau, gan gynnwys Cyfrifon Llywodraeth Gyfan mwy prydlon, sicrwydd cynharach o ran sefyllfa'r flwyddyn flaenorol cyn bod y penderfyniadau ariannol mawr yn cael eu gwneud, a rhyddhau adnoddau i fynd i'r afael â phwysau ariannol cynyddol.

Dywedodd yr Archwilydd Cyffredinol, Huw Vaughan Thomas heddiw:  

“Mae'n dda gweld bod awdurdodau lleol yn gwella o ran paratoi eu datganiadau ariannol – ac yn brydlon. Ond, ceir materion sydd angen mynd i'r afael â hwy o hyd, a gobeithiaf y bydd yr adroddiad hwn yn annog rhagor o welliant, yn enwedig ar adeg pan mae gwasanaethau a therfynau adrodd yn mynd yn fwy anodd.”