Mae angen i lywodraeth leol wneud rhagor i ddatblygu diwylliant data cadarn

5 Rhag 2018 - 9:50yb

Mae cynghorau'n graddol ddatblygu yn y maes hwn, ond mae angen gwneud rhagor o waith i 'chwalu'r drefn o weithio mewn seilos' a manteisio i'r eithaf ar ddefnyddioldeb y data sydd ganddynt, medd yr Archwilydd Cyffredinol

Mae awdurdodau lleol yng Nghymru yn eistedd ar 'wythïen gyfoethog' o ddata personol, ariannol a chymunedol a allai eu helpu i ddarparu gwasanaethau mwy effeithlon ac effeithiol. Ond, yn ôl adroddiad a gyhoeddwyd heddiw gan Archwilydd Cyffredinol Cymru, er bod cynghorau yn graddol ddatblygu diwylliant data cadarn, mae angen iddynt wneud rhagor i ddatgloi potensial y data hynny yn llawn.

Mae’r adroddiad yn dod i'r casgliad mai dim ond ychydig o awdurdodau lleol sydd wedi canolbwyntio ar feithrin amgylchedd i fanteisio i'r eithaf ar y data sydd ganddynt – megis mabwysiadu set o safonau cyffredin; integreiddio systemau rheoli; buddsoddi mewn sgiliau a gallu dadansoddi data; a gwella ystod a chwmpas y data personol y maent yn eu casglu ar y cyd â phartneriaid.

Gall bod yn graff a strategol wrth ddefnyddio data arwain at lawer o fanteision – ar gyfer awdurdodau lleol a'u partneriaid; y cymunedau y maent yn gweithio ynddynt; a'r bobl y maent yn eu gwasanaethu. Mae'n helpu awdurdodau lleol i wneud gwell defnydd o'u hadnoddau ac i ddod i benderfyniadau rhagorach a chyflymach, ac mae'n cryfhau llywodraethu ac atebolrwydd.

Mae’r adroddiad yn asesu lefelau'r 'aeddfedrwydd data' mewn llywodraeth leol ledled meysydd gwahanol, gan gynnwys arweinyddiaeth; data cwsmeriaid integredig; penderfyniadau sy'n cael eu llywio gan ddata; a data agored, ac yn dod i'r casgliad bod gan y rhan fwyaf o awdurdodau ffordd i fynd eto er mwyn gwella.

Mae'r adroddiad hefyd yn cynnwys rhai astudiaethau achos o arfer da ledled Cymru a Lloegr, lle y mae sefydliadau a phrosiectau yn gwneud defnydd effeithiol o ddata (atodiad 3).

Mae'r argymhellion i lywodraethau lleol ar gyfer gwella yn niferus, ac yn cynnwys y canlynol:

  • Meddu ar weledigaeth eglur sy'n trin data fel adnodd allweddol
  • Buddsoddi yn y gwaith o ddatblygu sgiliau staff mewn dadansoddeg data, cloddio a segmentu, a chefnogi'r gwaith hwnnw
  • Pennu safonau ar gyfer adrodd ar ddata er mwyn sicrhau bod y safonau data gofynnol yn ategu'r broses o wneud penderfyniadau
  • Sicrhau bod mwy o ddata agored ar gael.

Dyma a ddywedodd yr Archwilydd Cyffredinol, Adrian Crompton:

“Mae'n bwysig iawn bod llywodraeth leol yn dechrau creu diwylliant lle y mae aelodau etholedig, uwch-swyddogion a staff rheng flaen yn meddwl am ddata ac yn ei ddefnyddio mewn ffordd wahanol. Mae'r adroddiad hwn yn nodi'r camau allweddol y gellir eu cymryd i greu amgylchedd sy'n cael ei lywio gan ddata – canolbwyntio ar arweinyddiaeth eglur; gweledigaeth gadarn; a chwalu'r drefn o weithio mewn seilos. Mae'n tynnu sylw at enghreifftiau o sefydliadau sy'n gwneud defnydd effeithiol o'u data, a gobeithiaf y bydd canolbwyntio ar arfer da yn golygu bod awdurdodau yng Nghymru yn gwneud ymdrech fawr i wella.”