Mae angen i gynghorau feddwl a gweithredu’n wahanol i gynnal gwasanaethau yn ardaloedd gwledig Cymru

12 Tach 2018 - 12:05yp

Er ei bod yn braf byw a gweithio yn ardaloedd gwledig Cymru, mae’r gostyngiad mewn gwariant cyhoeddus, newidiadau economaidd-gymdeithasol, seilwaith gwael a’r problemau parhaus sy’n codi wrth geisio darparu gwasanaethau, yn effeithio er gwaeth ar

Dyna gasgliad adroddiad a gyhoeddwyd gan Archwilydd Cyffredinol Cymru, sy’n galw ar gynghorau i feddwl a gweithredu’n wahanol i fynd i’r afael â’r her.

Mae’r adroddiad yn archwilio’r modd y mae ardaloedd gwledig Cymru yn newid ac yn ystyried yr her ddemograffig sy’n wynebu cynghorau sy’n darparu gwasanaethau i gymunedau gwasgaredig. Mae conglfeini ein pentrefi’n diflannu, fel y banciau a’r swyddfeydd post, a’r seilwaith yn wael ac, o ganlyniad, mae’r cynghorau’n wynebu cryn her ac yn ei chael yn anodd dod o hyd i ffyrdd cynaliadwy o helpu’r cymunedau hyn.

Daw’r adroddiad i’r casgliad bod cynghorau, yn llawer rhy aml, yn parhau i gredu y dylid darparu gwasanaethau yn yr un modd i bawb, a bod hynny’n creu ac yn atgyfnerthu anghydraddoldeb gwledig. Er mwyn mynd i’r afael â’r her, mae’n hanfodol cydgysylltu ac integreiddio gwasanaethau er mwyn gwneud y gorau o adnoddau a darparu’r gwasanaethau gorau bosibl.  

Mae’r adroddiad yn galw ar ddarparwyr yn y sectorau cyhoeddus, preifat a gwirfoddol i gydweithredu a chydgysylltu’n well, gan gynnwys datblygu canolfannau traws-sector amlbwrpas. Mae angen i gyrff cyhoeddus hefyd wneud mwy i sicrhau bod pobl a chymunedau’n gallu gwrthsefyll problemau a bod yn fwy annibynnol wrth i gyllid cyhoeddus barhau i grebachu.

Dywedodd Adrian Crompton, Archwilydd Cyffredinol Cymru:

“Mae natur Cymru yn newid ac mae’n bwysig nad yw’r rhai sy’n byw mewn ardaloedd gwledig yn cael eu gadael ar ôl. Rwy’n annog cyrff cyhoeddus i ddod o hyd i ddulliau cydweithredol a chynaliadwy o fynd i’r afael ag anghydraddoldeb gwledig cyn i broblem droi’n argyfwng. Wrth i’r boblogaeth heneiddio; wrth i bobl ddefnyddio cyfleusterau hunanwasanaeth ar-lein yn gynyddol, ac wrth i natur y stryd fawr newid, mae angen i gynghorau weithio gyda phobl, y trydydd sector a’u partneriaid yn y sector cyhoeddus i wneud y gorau o’u hadnoddau er mwyn gwasanaethu cymunedau gwledig yn well.”